اقتصادی

سقف پرواز ارز کجاست؟

نرخ دلار که از ابتدای هفته صعودی شده و میل به افزایش دارد، دیروز(یكشنبه) با گذر از 4750 تومان رکورد جدید برجا گذاشت و پیش بینی‌ها نشان می‌دهد که به زودی از 4800 تومان هم خواهد گذشت.
به اعتقاد برخی فعالان بازار، افزایش نرخ حواله‌ای درهم با رشد تقاضای آربیتراژی در کنار افزایش تقاضای معامله‌گران جدید در بازار ارز باعث تقویت روند صعودی دلار شد. اما عرضه سنگین صرافی بانک‌ها مقاومت سطح ۴۷۰۰ تومانی را تقویت کرد. هرچند سامانه نظارت ارز بانک مرکزی بر اساس شیوه محاسبه نرخ ارز، نرخ‌های خرید و فروش خود را با اختلاف از نرخ‌های بازار آزاد اعلام می‌کند.
اگر چه مسئولان وعده داده بودند نرخ ارز متعادل خواهد شد اما نرخ دلار با عبور از مرز ۴۷۰۰ تومان نشان داد خیال توقف ندارد و این نابسامانی، فعالان اقتصادی را دچار سردرگمی کرده است. قیمت دلار بیش از دو ماه است که با نوساناتی غیرمنطقی و غیرمنتظره در حال صعود است و امکان پیش بینی آینده اقتصادی را از فعالان این عرصه سلب کرده و فضای کسب و کار را دچار نااطمینانی کرده است؛ نااطمینانی که به نظر می‌رسد به این زودی‌ها تمامی نداشته باشد. این همان دولتی است که وعده داده بود که فضا را برای فعالیت‌های اقتصادی قابل پیش بینی می‌کند و اکنون نرخ ارز توانسته مهر باطلی بر تمام آن وعده و وعیدها بزند.
عصر روز یکشنبه نرخ دلار، کانال ۴۶۰۰ تومان را پشت سر گذاشت و با عبور از مرز ۴۷۰۰ تومان، وارد کانال قیمتی جدیدی شد؛ رکورد قیمتی بی سابقه‌ای که برای هیچ‌یک از فعالان اقتصادی، به‌ویژه بعد از وعده‌های اخیر رئیس جمهور و رئیس کل بانک مرکزی، قابل پیش بینی نبود. همان نرخ رویایی که برخی دلالان خوابش را هم نمی‌دیدند اگر چه که همچنان مدیریت اصلی بازار به دست دولت است و بزرگترین عرضه کننده ارز همچنان بانک مرکزی به شمار می‌آید. درست همان موضوعی که علامت سؤال بزرگی را در ذهن بسیاری از فعالان اقتصادی به وجود آورده که چرا اگر منابع نفتی بیشتر از گذشته است و وضعیت ذخایر ارزی نسبت به گذشته بهبود یافته و دولت تمام و کمال به پول‌های نفت دسترسی دارد و بانک مرکزی و سیستم بانکی از تحریم خارج شده‌اند باز هم مضیقه دلار در بازار، قیمت را سر به فلک برده است.
بازار آشفته
عباس عراقچی معاون وزیر امورخارجه ایران چند شب قبل در رسانه ملی اعلام کرد که نقل و انتقال پول به داخل کشور به روانی صورت می‌گیرد و هیچ مشکلی در این رابطه نیست و وضعیت کاملا پایدار است؛ موضوعی که با انتقادهای بسیاری از سوی فعالان اقتصادی در جلسات رسمی و غیررسمی همراه شد. گزارش‌های میدانی از چهارراه استانبول حکایت از آن دارد که بازار ارز آشفته است و نظارتی بر عملکرد صرافی‌ها نیست؛ همان صرافی هایی که از تعداد بسیار زیاد غیرمجازشان تنها ۴ تا ۵ مورد از سوی نیروی انتظامی پلمب شد و مابقی همچنان به کار خود ادامه می‌دهند وچنین آشفته بازاری را برای ارز رقم می‌زنند.
روز شنبه نرخ دلار در ابتدای معاملات اگر چه اندکی از ۴۶۰۰ تومان رد شد اما در ساعات پایانی کار بازار ارز نرخ حداقل ۱۰۰ تومان گران شد و هر اسکناس دلار از مرز ۴۷۱۵ تومان هم گذر کرد. هر یورو هم که به نرخ بی‌سابقه ٦٠٠٠تومانی در بازار رسید و یک بار دیگر نااطمینانی از آینده نرخ را برای مردم و فعالان اقتصادی پررنگ کرد.
یوروی 6000 تومانی
یکی از فعالان اقتصادی با بیان اینکه اقتصاد ایران تاب یوروی ۶۰۰۰ هزار تومانی و دلار ۴۷۰۰ تومانی را ندارد تاکید کرد: قطعا طی ماه‌های آینده پس لرزه‌های تغییر جهش گونه نرخ ارز در اقتصاد ایران، خود را نشان خواهد داد و شرایط را به گونه‌ای پیش خواهد برد که بار تورمی به شدت، اقتصاد کشور را تهدید کند به خصوص اینکه هوای ابری کسب و کار و سرمایه گذاری در اقتصاد ایران به این زودی‌ها آفتابی نخواهد شد. وی می‌افزاید: تنها شائبه تامین کسری بودجه دولت با افزایش جهش گونه نرخ ارز در شرایط کنونی می‌تواند راهکاری منطقی برای نوسانات نرخ ارز به حساب آید یا اینکه اتفاق خارق العاده‌ای در اقتصاد ایران و روابط بین المللی رخ داده باشد که چنین فضایی را برای ارز رقم زند.
این فعال اقتصادی تاکید می‌کند دولت باید طی هفته‌های آینده علاوه بر اینکه عیدی و پاداش کارکنان وزارتخانه‌های عریض و طویل خود را بدهد با بحرانی به نام پرداخت حقوق و مزایا، عیدی و پاداش بازنشستگان مواجه است و در عین حال باید یارانه بیش از ۷۰ میلیون نفر را هم به موقع بپردازد. پس با توجه به وضعیت کنونی درآمدها، راهی سهل‌تر و البته تجربه شده‌تر از تامین کسری بودجه با فروش نرخ ارز به قیمت بالا متصور نیست و به نظر می‌رسد که اگر چنین برنامه‌ای صحیح نیست و دولت اصرار دارد که کسری بودجه اش را از این طریق تامین نخواهد کرد به صراحت توضیح دهد که چرا با وجود اینکه بزرگترین عرضه کننده ارز در بازار به شمار می‌رود باز هم قیمت دلار دچار نوسانات حباب گونه شده است؟
اگر دولت نخواهد
بررسی‌ها حکایت از آن دارد که نرخ حواله دلار پائین‌تر از نرخ اسکناس آن است که این امر نشان می‌دهد تقاضایی به صورت کلان از سمت وارد کنندگان یا فعالان اقتصادی به بازار وارد نشده و این، دلالان یا مردمی هستند که نقدینگی خود را به بازار ارز تزریق کرده و سطح تقاضا را بالا برده‌اند که در این صورت دولت باید پاسخگو باشد که چرا برنامه‌ای برای مدیریت این نقدینگی با ابزارهای مناسب که همواره تجربه هم شده است، ندارد. در این میان برخی فعالان اقتصادی پیش بینی می‌کنند که اگر دولت نتواند قیمت انواع ارز را تا نیمه اسفندماه تثبیت کند و به‌اندازه معقول برساند باید منتظر همراهی دلار ۴۷۰۰ تومانی و یوروی ۶۰۰۰ تومانی با اقتصاد ایران باشیم چه بسا ممکن است نرخ‌ها افزایش بیشتری یابند و مشکلات را دوچندان کنند. حال باید منتظر ماند و دید که طی روزهای آینده، حرکت دولت برای کنترل نرخ‌ها در بازار و جلوگیری از جهت قیمت انواع ارز چه خواهد بود چرا که قدرت خرید و ارزش پس‌اندازهای مردم که با سختی کنونی شرایط اقتصادی ایران جمع شده‌اند حداقل ۲۰ درصد کاهش یافته است.
افزایش 20 درصدی
 یک کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با مهر گفت: سپرده‌های مردم در بانک‌ها نه‌تنها تاکنون باعث کاهش نرخ سود تسهیلات اعطایی بانک‌ها به بنگاه‌های اقتصادی و نتیجتا منجر به کاهش قیمت تمام‌شده کالاهای تولیدی نشده و تاثیر مثبتی روی رونق اقتصادی کشور نداشته بلکه در کنار برخی اظهارنظرها در خصوص امکان اخذ مالیات از سپرده‌های مردم در بانک‌ها باعث خروج بخشی از این نقدینگی از بانک‌ها و سرازیر شدن آن به سمت سایر بازارهای حاشیه‌ای از جمله بازار سکه و ارز شده که نتیجه آن افزایش 20 درصدی نرخ دلار و 30‌درصدی نرخ یورو در ماه‌های اخیر بوده است که اتفاقا رشد شاخص بورس را نیز به همراه داشته است. اما نه از مسیر دلخواه. علیرضا حائری، افزود: دولت هم در دو هفته اخیر عمدا یا سهوا از تامین اسکناس مورد نیاز بازار ارز ناتوان بوده و در کنترل نرخ‌ها توفیقی نداشته و بیشتر به ارائه مصاحبه یا بیانیه بسنده کرده است.
سیاست‌های اشتباه ارزی
در همین رابطه، ‌عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران معتقد است:  وضعیت نابسامان بازار ارز و سیاست‌های اشتباه بانک مرزی، صادرات را فلج کرده است.
فرهاد فزونی اظهار کرد: برخی به دنبال دلایل اقتصادی برای تنش‌ها در بازار ارز هستند، در حالی که اصلا اینگونه نیست و این اتفاقات دلایل اقتصادی ندارد. این رفتارهای ناهماهنگ بانک مرکزی است که باعث این تنش‌ها می‌شود. وی افزود: کسی نمی‌داند که بانک مرکزی چه کاری می‌خواهد انجام دهد. قیمت دلار بالا می‌رود بعد رئیس کل بانک مرکزی اعلام می‌کند که قیمت ارز پایین می‌آید و به مردم توصیه می‌کند که دلار نخرند سپس قیمت ارز حدود پنج درصد از مقداری که افزایش پیدا کرده پایین می‌آید و رئیس بانک مرکزی می‌گوید که قیمت ارز پایین آمد؛ این اتفاق به طور مداوم رخ داده است. وضعیت بازار ارز اقتصاد را دچار تشنج کرده است. امروز گفته می‌شود که صادرات مان نسبت به گذشته پایین آمده است ولی باید پرسید که چرا صادرات ما باید با این وضعیت ارزی رشد داشته باشد؟ وقتی قیمت دلار بالا می‌رود قیمت یک کالا هم به تناسب آن بالا می‌رود. فزونی تصریح کرد: یک صادرکننده می‌خواهد کالایی را بخرد و در خارج بفروشد و دلارش را به ایران برگرداند و آن را در داخل بفروشد اما رئیس بانک مرکزی می‌گوید که قرار است قیمت دلار پایین آید، در این شرایط برای صادرکننده صادرات صرفه اقتصادی نخواهد داشت؛ بنابراین صادرات ما فلج می‌شود. وی درباره وعده تک نرخی شدن ارز گفت: رئیس بانک مرکزی تا به حال چندین بار وعده تک نرخی شدن دلار را داده‌ است. هر سال این موضوع تکرار شده اما عملی نشده است. اگر نمی‌توانند دلار را تک نرخی کنند بگویند که نمی‌توانیم این کار را انجام دهیم. اصلا مشخص نیست که چرا بانک مرکزی این کار را انجام نمی‌دهد؟ ! وی اضافه کرد: کشوری که ۱۵ میلیارد دلار‌تراز مثبت در دلار دارد باید بتواند دلار را تک نرخی کند.
بازار همچنان جذاب
به هر حال‌ چنانچه این روند مورد تایید مسئولان بانک مرکزی نیست، بهتر است هرچه زودتر اقدامات جبرانی را در جهت کاهش و تثبیت نرخ ارز به عمل آورند، در غیر این صورت و برخلاف باور رئیس کل بانک مرکزی، بازار ارز بهترین گزینه برای سرمایه‌گذاری و کسب سود خواهد بود و در صورت تداوم سیاست تثبیت دستوری نرخ سود سپرده‌های مردم در بانک‌ها و موسسات مالی، نقدینگی از بانک‌ها به سوی این بازار روانه شده و با توجه به عدم توان دولت در تامین ارز مورد تقاضای بازار، باید باز هم منتظر التهاب بیشتر در بازار ارزی کشور باشیم.

منبع: روزنامه بهار

تاریخ چاپ : 16-11-1396

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده − 15 =

بستن